7- خارابا كليسا

پس از دو صفحه داد سخت اغراق آميز راندن در صفحه 29 مي فرمايند: . . . پس از در گذشت جرجيس؟! به احترام آن مرد مقدس ، سه كليسا به نام كليساهاي مقدس كه هم اكنون در ميان محلي ها به اوج؟! [منظور اؤچ است] يا خارابا كليسا معروف است... و فاصله اين كليسا با علمدار حدود بيست كيلومتر است . . . بنائي با شكوه و حيرت آور؟ . . . است. و مولف پس از مفتخر نمودن نام اين محل با پسوند"اُف" روسي، از زبان نويسنده اي انگليسي نقل قول ميكند: من درحاليكه بر بالاي كوه[آغري ] بودم ميدان جنگ قشون ايران و روسيه را . . . نزديك اوج كليسا ميديدم ص33 . . . بنائي است بسياربا شكوه!! و حيرت آور!! . ... اين مطالب عاري از حقيقت و واقعيت است زيرا:

     a   - اين  بنا دير و يا صومعه  است نه كليسا(در باره اين مكان متعاقبا مطالب مفصل براي شما خواهم فرستاد)

خارابا كليسا(خرابه كليسا) دركتاب ها، سن استپانوس يا سنت استفانوس نام دارد و هيچگونه ارتباط از هر جنبه و جهت با روس ها كه پسوند"اُف" از آنان به دنبال اسم اين محل آورده شده، ندارد. البته نويسنده محترم به اينجانب گفتند كه اين مورد، اشتباه تايپ بوده است.

a- محل بنا از جلفا حدود 16 كيلومتر و از علمدار حدود 25 كيلومتر فاصله دارد .

b- اين اوچ كليسائي كه نويسنده انگليسي گفته واقع است در نزديك روستاي واقارشابات حدود 20 كيلومتري جنوب غربي شهر ايروان پايتخت جمهوري ارمنستان و مشمول است بر كليساي معروف آچمادزين و دو كليساي كوچك ديگر كه بفاصله هاي حدود 500 و 2500 متري كليساي نامبرده قرار دارند . اگر آنگونه كه انگاشته شده خارابا كليسا همان جائي باشد كه نويسنده انگليسي آنرا از بالاي كوه به اصطلاح آرارات مي ديده است ، مرحبا به چشم اين ذات كه ماشاالله مثل دوربين هاي ماهواره كار مي كرده زيرا كه خارابا كليسا را  كه بقول نويسنده كتاب علمدار شهر جاويد، درون درهّ و ميان كوههاي " سر به فلك كشيده قرار دارد"  از فاصلة 230 كيلومتري با جزئيات ديده است! .

c-     

d- اوج! كليسا ميدان جنگ هاي . . . قشون هاي . . . عباس ميرزا با سيسيانوف روسي ؟! در جنگ هاي ايران و روسيه ميباشد. همه چيز به كنار، آيا ميشود تصور جنگي را بين دوسردار بزرگ در مكان و محل تنگ و باريك كليساي مورد نظر نويسنده تصوير كرد؟ اينجا هم نويسنده صومعه سن استپانوس يا خارابا كليسا را بجاي اوچ كليساي واقع در 20 كيلومتري غرب شهر ايروان ارمنستان كه جنگ دو قشون مورد نظر وي در تاريخ ژانويه 1804 در آنجا اتفاق افتاده كه از خارابا كليسا حداقل 170 كيلومتر در شمال و شرق تر قرار دارد ،اشتباه گرفته است

e- خارابا كليسا(خرابه كليسا) دركتاب ها، سن استپانوس يا سنت استفانوس نام دارد و هيچگونه ارتباط از هر جنبه و جهت با روس ها كه پسوند"اُف" از آنان به دنبال اسم اين محل آورده شده، ندارد. البته نويسنده محترم به اينجانب گفتند كه اين مورد، اشتباه تايپ بوده است.

- f     كجاي اين بنا  با شكوه و حيرت آور؟ است حقير هر  چقدر به  بنا نگاه كرد در خود حيرتي را احساس نكرد و به صورت مردم بازديدگنندگان كه در تعطيلات نوروزي سال 86 همزمان با اينجانب در‌آنجا حضور داشتند دقت كردم عكس العمل و آثاري كه ناشي از حيرت باشد نيز در صور آنان مشاهده ننمودم

 9-  ارامنه شمال و جنوب رود ارس . . . به قشون مارشيمون كه قبل و بعد از جنگ جهاني اول در منطقه به آزار و چپاول مشغول بودند  پيوستند . . . عده اي از آنها در تابستان 1282 هـ.ش . . . به علمدار هجوم آوردند و . . . البته ارامنه. . . پس از آنكه رهبرشان مارشيمون در پنجم اسفند 1295 شمسي . . . كشته شد از هم پاشيد. . .

نوشتن دقيق تاريخ وقايع تاريخي آنهم وقايعي كه در نزديكي ها اتفاق افتاده و در اسناد رسمي ثبت شده ، مثل داستان نيست كه هر آنچه بگوئي و بنويسي به جائي بر نخورد.جناب نويسنده موارد فوق را كه موضوع آن اين سالها در مجالس قانونگذاري كشورهاي بزرگ دنيا نظير امريكا،‌فرانسه و . . . مورد بحث و كشش و قوص است ، داستان طلقي فرموده اند : اگر قبل از اقدام به نوشتن، به گفتار دوازدهم به بعد كتاب تاريخ 18 ساله آذربايجان كسروي مراجعه ميكرد اينگونه بي دقتي بوجود نمي آمد  زيرا كه :

الف- مارشيمون ، عنوان مذهبي در ميان آسوري ها ( آشوريان ، سوريانيان ) ميباشد و نام اين شخص بنيامين بود. اين شخص از نظر قوميت بنا به قولي كرد و گفته ديگري، آسوري با مذهب نستوري از دين مسيحي بوده است . از اهالي عثماني بود.وي  درسال 1915 با رهبري حدود 300 هزار نفر آسوري به ايران مي آيد لذا در تاريخ 1282 هـ.ش يعني 1904 م نمي تواند در ايران بوده باشد. 

ب- بنيامين ما رشيمون در 16مارچ 1918 يعني در 25 اسفند ماه بدست عوامل سيميتقو در كهنه شهر سلماس به قتل ميرسد نه 25 اسفند 1295 هـ. ش / 1916م.

از اين گونه نكات در كتاب، بسيار بسيار فراوان است و بمنظور جلوگيري از اطاله كلام به اين مقدار بسنده ميشود.

با وجود اغلاط واشتباهت فاحش، كتاب در نوع خود درباره منطقه، اولين بوده حاوي مطالب جالب درباره رويدادها، خاطرات،‌اسامي افراد نيكنام است كه وسيله اين كتاب ثبت تاريخ گرديدهاند.

از اين گونه نكات فوق الاشاره در كتاب بسيار فراوان است و بمنظور جلوگيري از اطاله كلام به اين مقدار بسنده ميشود.